نظریه ملاصدرا دربارۀ چگونگی پیدایش کثیر از واحد (نظام فیض)

پیش از ملاصدرا دانشوران مسلمان مثل فارابی، ابن سینا و … درباره نظام فیض سخن گفته¬اند: ملاصدرا در بعضی از آثار خویش از قبیل «المشاعر» به کلیات بحث نظام فیض اشاره کرده و در برخی از رسائل خویش مثل «اجوبه المسائل النصیریه»، نظام فیض را به شکل ثنایی و مشابه فارابی و در رسالة «شواهد الربوبیه» و «المبدأ و المعاد» به شکل ثلاثی و مشابه ابن سینا تقریر می کند _ البته میان نظریه ملاصدرا با فارابی و ابن سینا علاوه بر شباهت، تمایزهایی هم وجود دارد _ اما در رسالة «الواردات القلبیه فی معرفه الربوبیه» از نظام مشایی کمی فاصله می گیرد و به نظام اشراقی نزدیک می شود و در کتاب «الشواهد الربوبیه» و «الاسفار الاربعه»، نظام فیض را به صورت عرفانی تفسیر می کند. وجه ممیزة نظریة صدرا دربارة نظام فیض با نظریه¬های حکیمان مشایی و اشراقی و عرفا، تأکید صدرا بر روی اصالت و تشکیک وجود است.