تبیین مفهوم لذت و اقسام آن از منظر غزالی

غزالی لذت را به ادراک ملایم تعریف می¬کند و برای آن اقسام مختلفی بیان می¬کند که عبارتند از: لذت حسی و قلبی، لذت حسی و غیر حسی، لذت ظاهری و باطنی، لذت حسی و عقلی، لذت عقلی و بدنی. او چگونگی تکوین و تکامل لذات را در انسان در ضمن پنج مرحله تبیین می¬کند و پنج عامل – تفاوت از ناحیه قوه مدرکه، تفاوت از ناحیه ادراکات، تفاوت در معانی مدرَکه، تخالف نوعی و تخالف از حیث قوه و ضعف – را به عنوان ملاک¬ها تمایز لذات بیان می¬کند. ابوحامد ضمن اصل پذیرش تشکیکی بودن لذات، آن را با پنج تقریر بیان می¬کند که عبارتند از: برتری لذات عقلی بر لذات بدنی (حسی)، برتری لذات قلبی بر لذات حسی، برتری لذات باطنی بر لذات ظاهری، برتری لذت معرفت خدا بر سایر لذات، برتری لذت نظر بر لذت معرفت.

کلید واژه: لذت حسی، باطنی، عقلی، بدنی، ظاهری، ادراک، ملایم، غزالی