ترابط عنایت با نظام احسن و چگونگی وقوع شر در قضای الهی از منظر ابن سینا

از دیدگاه ابن سینا، عنایت به معنای اصطلاحی آن، احاطه و شمول علمی واجب الوجود که ذاتاً علت خیر و کمال است و راضی بودن خدا به نظام خیر و هستی می‌باشد تا به نیکوترین نظام جلوه‌گر شود. چنین نظام احسنی، معمول ذات واجب تعالی و مشمول دانش اوست. وی عناصر مندرج در عنایت را علم ذاتی واجب تعالی، علیت برای همه موجودات و راضی بودن به نظام خیر می‌داند و نظریه فاعلیت بالقصد در مورد خداوند را رد می‌کند و معتقد به نظام احسن است و برای اثبات نظام احسن، از براهینی لمّی استفاده می‌کند. او وقوع شر در نظام احسن و قضای الهی را بالعرض و نسبی می‌شمارد و وجود شرور اندک در نظام احسن را از لوازم ضروری آن می‌داند؛ زیرا ترک خیر کثیر بخاطر شر قلیل با عنایت و حکمت الهی منافات دارد.

کلید واژه‌ها: عنایت، نظام احسن، فاعل بالقصد، شر، ابن سینا