تبیین یکی از موانع سعادت (دنیادوستی) از منظر فیض کاشانی

مسأله سعادت از جهات مختلف قابل تأمل و بررسی است، یکی از این حیثیات، موانع سعادت است. مرحوم فیض به تبع امام محمد غزالی، بحث موانع سعادت را تحت عنوان مهلکات در المحجه البیضاء مورد بررسی قرار می¬دهد. یکی از این موانع سعادت (مهلکات) از دیدگاه فیض، دنیادوستی (دنیاطلبی) است. او برای تبیین این مدعا، در گام نخست، از دو زاویه حقیقت دنیا را – حقیقت دنیا در حق بنده و حقیقت دنیا بر حسب ذات آن – مورد بررسی قرار می¬دهد. از حیثیت نخست، او بهره¬ها را به سه قسم – مفید برای دنیا و آخرت، مفید صرف برای دنیا و حد وسط قسم اول و دوم – تقسیم می¬کند و از جهت دوم، دنیا را به دو قسم – دنیای ظاهری و باطنی – تقسیم می¬کند و یادآور می¬شود دنیای باطنی بر حسب علایق – قلبی و علاقه اشیای خارجی به بدن – شکل می¬گیرد. او بر این باور است که در مجموع درباره دنیا نمی¬توان حکم واحد صادر کرد، بلکه او دنیا را به دو قسم ممدوح و مذموم تقسیم می¬کند و آیات و احادیث در مورد مذمت دنیا و همچنین تمثیلات و تشبیهات منفی درباره دنیا را به دنیای مذموم ناظر می¬داند.

کلید واژه: سعادت، دنیا دوستی، موانع، مهلکات، دنیای ظاهری و باطنی، دنیای ممدوح و مذموم، فیض کاشانی