حکیمان و متکلمان مسلمان مجموع فراورده و برونداد خردورزیهای خویش پیرامون حضرت حق را در ذیل به عنوان کلی ذات، صفات و افعال مورد کندوکاو قرار میدهند و درباره صفات حضرت حق نیز از ابعاد مختلف به تأمل میپردازند، یکی از آن حیثیات، چگونگی ارتباط بین ذات و صفات حضرت حق میباشد.
درباره این مسأله نظریههای مختلفی- منکران صفت به صورت مطلق، نفی صفات به معنای تفسیر سلبی صفات، نظریه حال، نیابت ذات از صفات، صفات منفصل از ذات، صفات زاید بر ذات و عینیت صفات با ذات- ارائه شده است. متکلمان شیعی درباره این مسأله برخلاف سایر متکلمان به تئوری عینیت صفات با ذات، باور دارند و تفسیر درستی از این نظریه ارائه دادهاند و ادلهای برای اثبات این نظریه ذکر کرده علاوه بر آن به نقد سایر دیدگاهها نیز پرداختهاند. شایان یادآوری است که متکلمان شیعه در بیان این دیدگاه از مکتب اهل بیت(ع) به ویژه سخنان گهربار مولای متقیان(ع) متأثر میباشند.
واژگان کلیدی: ذات، صفات، عینیت، زیادت، حال
دکتر عین الله خادمی سایت شخصی دکتر عین الله خادمی