تبیین سعادت قصوی از منظر مسکویه

مسکویه علاوه بر بیان دیدگاه خودش درباره سعادت قصوی، از دیدگاه حکیمان سلف درباره این مسأله گزارش می¬دهد و در این راستا به دیدگاه فیثاغورس، سقراط و افلاطون از یک جانب و دیدگاه ارسطو از جانب دیگر اشاره می¬کند. برای تبیین دیدگاه مسکویه درباره سعادت قصوی می¬توان، بیان او را به دو قسمت سلبی و ثبوتی تقسیم کرد. بر اساس بیان سلبی او، حصول سعادت قصوی در تمتع از لذات حسی نیست.
بر اساس بیان ثبوتی او شش ملاک – رسیدن به افق فرشتگان، دریافت حکمت از ساکنان ملااعلی، حرکت شوقی و عشقی به سوی خدا، دست¬یابی به کمال نهایی در دو بعد نظری و عملی، رسیدن به نعم بی¬حد و حصر بهشت، و تقرب به خدا – می¬توان معرفی کرد. نگارنده بر این باور است که این ملاک¬ها مانعه الجمع نیستند، بلکه امکان جمع این ملاک¬ها وجود دارد. گرچه برخی از این ملاک¬ها قابل نقد هستند، اما در مجموع این ملاک¬ها، مبین تأثر شدید مسکویه از دین مقدس اسلام است.
کلید واژه: سعادت قصوی، کمال نهایی، نظری و عملی، تقرب به خدا، بهشت، مسکویه