خانه / مقالات / توبه و صبر به مثابه دو روش فراچنگ آوردن سعادت از منظر غزالی

توبه و صبر به مثابه دو روش فراچنگ آوردن سعادت از منظر غزالی

مسأله سعادت، یکی از درازعمرترین مسائلی است که علوم مختلف از حیثیات مختلف به مداقه و کنکاش درباره آن می¬پردازند و یکی از زیرمجموعه¬های مهم آن طرق اکتساب سعادت است. غزالی در کتب عمده اخلاقی¬ و عرفانی خویش یعنی «احیاء علوم الدین» و «کیمیای سعادت» از آن تحت عنوان منجیات یاد می-کند. این پژوهش تنها در صدد تحلیل دو طریق فراچنگ آوردن سعادت از منظر غزالی – توبه و صبر – است.
از دیدگاه غزالی مهم¬ترین راه کسب سعادت توبه است و توبه از دیدگاه او واجد معنایی مرکب از سه مؤلفه است. او بر این باور است که توبه دارای فضیلت بسیار بزرگ است و مهم¬ترین شاهد آن آیه مبارکه «ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین» است و آیات و احادیثی دیگر که متضمن این معنا هستند، مؤید و مؤکد این مدعا هستند. او یادآور می¬شود که ضرورت توبه تا بدان حد زیاد است که بر اساس ظاهر آیات متعدد قرآن از جمله آیه مبارکه «توبوا الی الله جمیعا ایها المؤمنون لعلکم تفلحون» توبه امری واجب است. او این وجوب را از جهات متعدد مورد تأکید قرار می¬دهد.
بر اساس دیدگاه غزالی تائب برای قبولی توبه باید واجد شرایطی باشد و اسباب مداومت گناه را بشناسد و از آن¬ها اجتناب کند:
راه دیگر اکتساب سعادت صبر است. حقیقت صبر آن است که در صورت تعارض خواسته¬های نفسانی با خواسته¬های عقل و شرع، صابر برای مطالبات عقل و شرع ارجحیت قائل شود و برای تحقق آن¬ها در برابر هر نوع مشکلی پایداری کند. و به خاطر اهمیت و فضیلت صبر، قرآن پیش از هفتاد بار درباره صبر سخن گفته است. غزالی برای صبر از حیثیات مختلف اقسام مختلفی ذکر کرده است.

کلید واژه: توبه، گناه، صبر، سعادت، غزالی